w kategorii KAS - Krajowa Administracja Skarbowa, Ordynacja podatkowa

Wywiad skarbowyWywiad skarbowy to wyrażenie funkcjonujące w języku obiegowym. Wyrażenia tego nie znajdziemy go w żadnej ustawie, ani rozporządzeniu do ustawy. Jak więc w przepisach prawa określany jest obecnie wywiad skarbowy, gdzie możemy znaleźć zakres jego uprawnień oraz kto sprawuje nad nim kontrolę? Na te pytanie postaram się odpowiedzieć w dzisiejszym artykule.

 

Przepisy regulujące działanie wywiadu skarbowego

Przepisy dotyczące wywiadu skarbowego, po reformie wprowadzającej Krajową Administrację Skarbową (KAS), umieszczono w rozdziale 5 ustawy o KAS pod tytułem: „Szczególne uprawnienia organów Krajowej Administracji Skarbowej oraz funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej”. Przepisy regulujące wywiad skarbowy to artykuły od 113 do 132 ustawy o KAS.

 

“Przedstawiciele” wywiadu skarbowego czyli funkcjonariusze wykonujący czynności operacyjno-rozpoznawcze

Czynności wywiadu skarbowego wykonują wyłącznie funkcjonariusze pełniący służbę w wyodrębnionych komórkach organizacyjnych urzędu obsługującego ministra albo urzędu celno-skarbowego albo funkcjonariusze Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego lub Straży Granicznej oddelegowani do wykonywania zadań służbowych w komórkach organizacyjnych wywiadu skarbowego. Jest to katalog zamknięty.

 

Czynności operacyjno-rozpoznawcze

Termin czynności operacyjno-rozpoznawcze nie został zdefiniowany w ustawie o KAS. Istotne jest to, że czynności te mogą być wykonywane w sposób niejawny. Czynności operacyjno-rozpoznawcze prowadzone są w celu uzyskania informacji oraz utrwalenie śladów i dowodów w sposób niejawny (czarny wywiad) albo jawny (biały wywiad).

 

Kontrola operacyjna

W ramach czynności operacyjno-rozpoznawczych, podejmowanych przez funkcjonariuszy wykonujących czynności operacyjno-rozpoznawcze, w celu wykrycia, ustalenia sprawców oraz uzyskania i utrwalenia dowodów przestępstw:

1) skarbowych, jeżeli wartość przedmiotu czynu lub uszczuplenie należności publicznoprawnej przekracza w dniu popełnienia czynu zabronionego pięćdziesięciokrotną wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę,

2) skarbowych, o których mowa w art. 107 § 1 Kodeksu karnego skarbowego,

3) przeciwko obrotowi gospodarczemu, powodujących szkodę majątkową, jeżeli wysokość szkody przekracza w dniu popełnienia czynu zabronionego pięćdziesięciokrotną wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę,

4) określonych w art. 270a § 1 i 2, art. 271a § 1 i 2 oraz art. 277a § 1 Kodeksu karnego (przestępstwa fakturowe),

5) przeciwko mieniu, jeżeli wartość mienia przekracza w dacie popełnienia czynu zabronionego pięćdziesięciokrotną wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę,

6) określonych w przepisach art. 258, art. 270, art. 271 lub art. 273 Kodeksu karnego, w związku z którymi nastąpiło uszczuplenie lub narażenie na uszczuplenie należności publicznoprawnej przekraczające pięćdziesięciokrotną wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę,

7) określonych w art. 228-231 Kodeksu karnego, popełnionych przez osoby zatrudnione w jednostkach organizacyjnych KAS albo funkcjonariuszy, w związku z wykonywaniem czynności służbowych,

8) określonych w art. 229 Kodeksu karnego, popełnionych przez osoby niezatrudnione w jednostkach organizacyjnych KAS albo niebędące funkcjonariuszami, w związku z wykonywaniem czynności służbowych,

9) ściganych na mocy umów międzynarodowych ratyfikowanych za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie, określonych w polskiej ustawie karnej,

10) określonych w pkt 1-8 lub art. 33 § 2 Kodeksu karnego skarbowego – w celu ujawnienia mienia zagrożonego przepadkiem

– jeżeli inne środki okazały się bezskuteczne albo będą nieprzydatne, Sąd Okręgowy w Warszawie, zwany dalej Sądem, na pisemny wniosek Szefa Krajowej Administracji Skarbowej, złożony po uzyskaniu pisemnej zgody Prokuratora Generalnego, może, w drodze postanowienia, zarządzić kontrolę operacyjną. Wniosek ten przedstawia się wraz z materiałami uzasadniającymi potrzebę zastosowania kontroli operacyjnej.

 

Kontrola operacyjna w przypadku niecierpiącym zwłoki

W przypadkach niecierpiących zwłoki, gdy zachodzi obawa utraty informacji lub zatarcia albo zniszczenia dowodów przestępstwa, Szef Krajowej Administracji Skarbowej może zarządzić, po uzyskaniu pisemnej zgody Prokuratora Generalnego, kontrolę operacyjną, zwracając się jednocześnie do Sądu z pisemnym wnioskiem o wydanie postanowienia w tej sprawie. W razie nieudzielenia przez Sąd zgody w terminie 5 dni od dnia zarządzenia kontroli operacyjnej, Szef Krajowej Administracji Skarbowej wstrzymuje kontrolę operacyjną oraz zarządza niezwłoczne protokolarne, komisyjne zniszczenie materiałów zgromadzonych podczas jej stosowania.

 

Na czym polega kontrola operacyjna wywiadu skarbowego?

Kontrola operacyjna prowadzona jest wyłącznie niejawnie. Polega ona na:

1) uzyskiwaniu i utrwalaniu treści rozmów prowadzonych przy użyciu środków technicznych, w tym za pomocą sieci telekomunikacyjnych;

2) uzyskiwaniu i utrwalaniu obrazu lub dźwięku osób z pomieszczeń, środków przewozowych lub miejsc innych niż miejsca publiczne;

3) uzyskiwaniu i utrwalaniu treści korespondencji, w tym korespondencji prowadzonej za pomocą środków komunikacji elektronicznej;

4) uzyskiwaniu i utrwalaniu danych zawartych w informatycznych nośnikach danych, telekomunikacyjnych urządzeniach końcowych, systemach informatycznych i teleinformatycznych;

5) uzyskiwaniu dostępu i kontroli zawartości przesyłek.

 

Czas trwania kontroli operacyjnej

Kontrolę operacyjną zarządza się na okres nie dłuższy niż 3 miesiące. Sąd może, na pisemny wniosek Szefa Krajowej Administracji Skarbowej, złożony po uzyskaniu pisemnej zgody Prokuratora Generalnego, wydać postanowienie o jednorazowym przedłużeniu kontroli operacyjnej, na okres nie dłuższy niż kolejne 3 miesiące, jeżeli nie ustały przyczyny zarządzenia tej kontroli. Sąd, na pisemny wniosek Szefa Krajowej Administracji Skarbowej, złożony po uzyskaniu pisemnej zgody Prokuratora Generalnego, może, również po upływie okresów trwania kontroli operacyjnej wydawać kolejne postanowienia o jej przedłużeniu na następujące po sobie okresy, których łączna długość nie może przekraczać 12 miesięcy.

 

Niejawne nabycie, zbycie lub przejęcie przedmiotów w ramach kontroli operacyjnej

Czynności operacyjno-rozpoznawcze zmierzające do sprawdzenia uzyskanych wcześniej wiarygodnych informacji o przestępstwie oraz wykrycia sprawców i uzyskania dowodów mogą polegać na dokonaniu w sposób niejawny nabycia, zbycia lub przejęcia przedmiotów pochodzących z przestępstwa, ulegających przepadkowi, albo których wytwarzanie, posiadanie, przewożenie lub którymi obrót są zabronione, a także przyjęciu lub wręczeniu korzyści majątkowej.

Czynności o których mowa wyżej mogą polegać na złożeniu propozycji nabycia, zbycia lub przejęcia przedmiotów pochodzących z przestępstwa, ulegających przepadkowi, albo których wytwarzanie, posiadanie, przewożenie lub którymi obrót są zabronione, a także na złożeniu propozycji przyjęcia lub wręczenia korzyści majątkowej.

Szef Krajowej Administracji Skarbowej może zarządzić niejawne nabycie, zbycie lub przejęcie przedmiotów w ramach kontroli operacyjnej po uzyskaniu pisemnej zgody Prokuratora Generalnego, którego niezwłocznie informuje o przebiegu tych czynności i ich wyniku. Prokurator Generalny może zarządzić zaniechanie czynności w każdym czasie.

Niejawne nabycie, zbycie lub przejęcie przedmiotów w ramach kontroli operacyjnej, a także przyjęcie lub wręczenie korzyści majątkowej mogą być niejawnie rejestrowane za pomocą urządzeń do rejestracji obrazu lub dźwięku.

 

Informacje uzyskane przez wywiad skarbowy a tajemnice zawodowe

W przypadku gdy materiały uzyskane przez wywiad skarbowy zawierają informacje objęte tajemnicą obrończą albo tajemnicą spowiedzi, Szef Krajowej Administracji Skarbowej zarządza ich niezwłoczne, komisyjne i protokolarne zniszczenie.

W przypadku gdy materiały uzyskane przez wywiad skarbowy mogą zawierać informacje, objęte tajemnicą zawodową notariusza, adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego, lekarza, dziennikarza, mediatora, Szef Krajowej Administracji Skarbowej przekazuje Prokuratorowi Generalnemu te materiały.

Prokurator Generalny niezwłocznie po otrzymaniu materiałów kieruje je do Sądu, wraz z wnioskiem o:

1) stwierdzenie, które z przekazanych materiałów zawierają informacje objęte tajemnicą zawodową,

2) dopuszczenie do wykorzystania w postępowaniu w sprawie o przestępstwo lub przestępstwo skarbowe materiałów zawierających informacje objęte tajemnicą zawodową związane z wykonywaniem zawodu.

Sąd, niezwłocznie po złożeniu wniosku przez Prokuratora Generalnego, wydaje postanowienie o dopuszczeniu do wykorzystania w postępowaniu w sprawie o przestępstwo lub przestępstwo skarbowe materiałów objętych tajemnicą zawodową, gdy jest to niezbędne dla dobra wymiaru sprawiedliwości, a okoliczność nie może być ustalona na podstawie innego dowodu. Jeżeli w sprawie o przestępstwo lub przestępstwo skarbowe wykorzystanie materiałów zawierających informacje objęte tajemnicą zawodową jest niedopuszczalne Sąd zarządza ich niezwłoczne zniszczenie.