w kategorii Spółki handlowe

Przyczyny rozwiązania spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąRozwiązanie spółki z o.o. stanowi konsekwencję zajścia zdarzeń wskazanych w Kodeksie spółek handlowych. Co do zasady, zaistnienie przyczyny rozwiązania spółki z o.o. powoduje jej przejście w stan likwidacji i rozpoczęcie postępowania likwidacyjnego. W niniejszym wpisie postaram się omówić zdarzenia stanowiące podstawę rozwiązania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.

 

Przyczyny rozwiązania spółki z o.o. przewidziane w umowie spółki

Zgodnie z Kodeksem spółek handlowych (dalej: KSH), rozwiązanie spółki może być skutkiem wystąpienia przyczyny przewidzianej w umowie spółki. Przepisy KSH nie precyzują, o jakie dokładnie przyczyny może chodzić. Zawierając umowę spółki z o.o. lub dokonując zmian w umowie spółki, wspólnicy mają zatem swobodę w zakresie umownego wskazania przyczyn, które powodować będą rozwiązanie spółki. Jak pokazuje praktyka, w umowach spółek z o.o.  spotyka się rozmaite przyczyny rozwiązania spółki.

I tak, przyczyna rozwiązania spółki z o.o. może być związana z zakładanym przez wspólników horyzontem czasowym trwania spółki. Chodzi tu o sytuację, w której umowa spółki z ograniczoną odpowiedzialnością zawarta została na czas oznaczony (np. na 15 lat). W takim przypadku upływ czasu, na jaki wspólnicy zawiązali spółkę, stanowić będzie przyczynę jej rozwiązania.

Umowne przyczyny rozwiązania spółki z o.o. mogą mieć także związek z osiągnięciem celu, w jakim spółka została zawiązana. Na przykład umowa spółki z ograniczoną odpowiedzialnością może przewidywać, że spółka z o.o. zostanie rozwiązana z chwilą osiągnięcia celu polegającego na skutecznym wdrożeniu innowacyjnej technologii lub zakończeniu realizacji inwestycji.

Przyczynę rozwiązania spółki z o.o. mogą też stanowić określone w umowie spółki zdarzenia dotyczące wspólników lub związane z sytuacją wewnątrz spółki. W grę wchodzić mogą przyczyny takie, jak w szczególności śmierć wspólnika, zbycie przez wspólnika udziału uprzywilejowanego, zmniejszenie liczby wspólników poniżej liczby określonej w umowie spółki lub powstanie w spółce określonego układu personalnego (np. ilość posiadanych przez wspólnika udziałów przekroczy próg określony w umowie spółki). Umowa spółki może również przewidywać rozwiązanie spółki w przypadku trwałego braku możliwości wybrania zarządu spółki ze względu na konflikt między wspólnikami i pat decyzyjny albo w przypadku podjęcia przez wspólnika działalności konkurencyjnej.

Wreszcie, nie można też wykluczyć, że umowną przyczyną rozwiązania spółki z o.o. będzie nieosiągnięcie przez taką spółkę zysku założonego w umowie spółki.

Warto pamiętać, że zaistnienie określonej w umowie spółki przyczyny rozwiązania spółki nie powoduje samo przez się zakończenia bytu prawnego spółki, lecz przejście spółki w stan likwidacji.

 

Rozwiązanie spółki z o.o. w wyniku podjęcia uchwały wspólników

W świetle przepisów KSH  przyczyną rozwiązania spółki z o.o. może być też podjęcie przez wspólników uchwały o rozwiązaniu spółki albo o przeniesieniu siedziby spółki za granicę.

Zarówno uchwała wspólników o rozwiązaniu spółki, jak i uchwała o przeniesieniu siedziby spółki za granicę dla swej ważności wymagają formy aktu notarialnego. Zgromadzenie wspólników spółki z o.o., na którym ma być podjęta uchwała o rozwiązaniu spółki albo o przeniesieniu jej siedziby za granicę, musi odbyć się w obecności notariusza, który zaprotokołuje treść podjętej  uchwały.

Wymóg zaprotokołowania uchwały o rozwiązaniu spółki z o.o. przez notariusza nie będzie jednak miał zastosowania do spółki, której umowa została zawarta przy wykorzystaniu wzorca umowy udostępnionego na portalu S24. W przypadku spółki z o.o., zarejestrowanej z wykorzystaniem portalu S24, uchwała wspólników o rozwiązaniu spółki powinna być opatrzona przez wszystkich wspólników kwalifikowanym podpisem elektronicznym lub podpisem potwierdzonym profilem zaufanym ePUAP.

Uchwałę o rozwiązaniu spółki z o.o. wspólnicy mogą podjąć w każdym czasie. Nie ma przy tym znaczenia to, że dana spółka z ograniczoną odpowiedzialnością została zawiązana na czas nieoznaczony. Wspólnicy mogą zatem podjąć uchwałę o rozwiązaniu spółki z o.o. zarówno w przypadku spółki zawiązanej na czas nieoznaczony, jak i spółki zawiązanej na czas oznaczony (czyli także wówczas, gdy umowa spółki przewiduje np. że spółka zawiązana została na okres 15 lat).

Co do zasady, uchwała wspólników o rozwiązaniu spółki z o.o. wymaga większości dwóch trzecich głosów, chyba że umowa spółki przewiduje surowsze warunki powzięcia takiej uchwały (np. wymaga większości trzech czwartych głosów lub wprowadza wymóg jednomyślności). Nie dotyczy to jednak przypadku, o którym mowa w art. 233 KSH. Zgodnie z tym przepisem:

[Art. 233 § 1 KSH]

Jeżeli bilans sporządzony przez zarząd wykaże stratę przewyższającą sumę kapitałów zapasowego i rezerwowego oraz połowę kapitału zakładowego, zarząd jest zobowiązany niezwłocznie zwołać zgromadzenie wspólników w celu powzięcia uchwały dotyczącej dalszego istnienia spółki.

W takim przypadku do powzięcia uchwały o rozwiązaniu spółki z o.o. wystarczy bezwzględna większość głosów, jeżeli umowa spółki nie stanowi inaczej.

 

Rozwiązanie spółki z o.o. w wyniku ogłoszenia jej upadłości

Zgodnie z KSH ogłoszenie upadłości spółki z o.o. stanowi przyczynę rozwiązania spółki. Ogłoszenie upadłości nie powoduje jednak otwarcia procedury likwidacji (jak ma to miejsce w przypadku innych przyczyn rozwiązania spółki), lecz stosuje się przepisy o postępowaniu upadłościowym.  Uprawnienia do podjęcia czynności związanych z zakończeniem bytu prawnego spółki, w tym złożenia wniosku o wykreślenie spółki z rejestru (KRS), ma syndyk.

Spółka nie ulegnie jednak rozwiązaniu w przypadku, gdy postępowanie upadłościowe zostanie zakończone w wyniku zaspokojenia wszystkich wierzycieli w całości lub zatwierdzenia układu albo gdy postępowanie upadłościowe zostanie uchylone lub umorzone.

 

Orzeczenie sądu jako przyczyna rozwiązania spółki z o.o.

Kodeks spółek handlowych przewiduje możliwość rozwiązania spółki z o.o. przez sąd.

W świetle art. 21 KSH orzeczenie sądu rejestrowego o rozwiązaniu zarejestrowanej w KRS spółki z ograniczoną odpowiedzialnością może zostać wydane, w przypadku gdy:

1) nie zawarto umowy spółki,

2) określony w umowie przedmiot działalności spółki jest sprzeczny z prawem,

3) umowa spółki z o.o. nie zawiera postanowień dotyczących firmy, przedmiotu działalności spółki, kapitału zakładowego lub wkładów,

4) wszystkie osoby zawierające umowę spółki z o.o. nie miały zdolności do czynności prawnych w chwili zawierania tej umowy.

W razie ujawnienia się któregoś z wymienionych wyżej braków, jeżeli brak taki nie zostanie usunięty w terminie wyznaczonym przez sąd rejestrowy, sąd ten może – po wezwaniu zarządu spółki do złożenia oświadczenia – wydać postanowienie o rozwiązaniu spółki z o.o. W sytuacji, gdy ujawniony brak jest tego rodzaju, że nie może być usunięty (brak nieusuwalny), sąd rejestrowy musi orzec o rozwiązaniu spółki. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością nie może być jednak rozwiązana z powodu wymienionych wyżej braków, jeżeli od jej wpisu do rejestru (KRS) upłynęło 5 lat.

 

Rozwiązanie spółki przez sąd na żądanie wspólnika albo członka zarządu

Zgodnie z KSH rozwiązanie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością przez sąd nastąpić może także na żądanie wspólnika lub członka organu spółki (czyli np. członka zarządu spółki z o.o.), jeżeli osiągnięcie celu spółki stało się niemożliwe albo jeżeli zaszły inne ważne przyczyny wywołane stosunkami spółki (art. 271 pkt 1 KSH). O tym, że osiągnięcie celu spółki z o.o. stało się niemożliwe mówić można wówczas, gdy niemożliwość ta ma charakter obiektywny i trwały, a przy tym dotyczy całej działalności spółki przewidzianej w umowie spółki. Natomiast inne ważne przyczyny wywołane stosunkami spółki to np. pat decyzyjny w spółce wynikający z konfliktu między wspólnikami.

 

Pozostałe przypadki rozwiązania spółki przez sąd

Kodeks spółek handlowych przewiduje też możliwość rozwiązania spółki z  o.o. wyrokiem sądu na żądanie oznaczonego w odrębnej ustawie organu państwowego, jeżeli działalność spółki naruszająca prawo zagraża interesowi publicznemu (art. 271 pkt 2 KSH). Przepis ten ma jednak obecnie pusty zakres, ponieważ żadna odrębna ustawa nie wskazuje organu państwowego uprawnionego do wystąpienia z powództwem o rozwiązanie spółki, której działalność naruszająca prawo zagraża interesowi publicznemu.

Dla porządku wspomnieć trzeba również o możliwości rozwiązania spółki z  o.o. postanowieniem sądu rejestrowego w przypadku niewykonania w terminie obowiązków dostosowawczych przewidzianych w art. 623 § 1 KSH (obowiązek dostosowania postanowień umowy spółki lub aktu założycielskiego) i w art. 624 § 1 KSH (obowiązek dostosowawczy w zakresie wysokości kapitału zakładowego spółki i minimalnej wartości udziału). Obowiązki takie ciążyły na spółkach z o.o. istniejących w dniu wejścia w życie KSH (tj. 1 stycznia 2001 r.).

Szczególną procedurę rozwiązania z urzędu przez sąd rejestrowy spółki z o.o. wpisanej do rejestru bez przeprowadzania postępowania likwidacyjnego przewiduje ustawa o KRS (art. 25a – art. 25e). Procedura ta znajduje zastosowanie w przypadku, gdy:

1) oddalając wniosek o ogłoszenie upadłości lub umarzając postępowanie upadłościowe, sąd upadłościowy stwierdzi, że zgromadzony w sprawie materiał daje podstawę do rozwiązania bez przeprowadzania postępowania likwidacyjnego;

2) oddalono wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzono postępowanie upadłościowe z tego powodu, że majątek niewypłacalnego dłużnika nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania;

3) wydano postanowienie o odstąpieniu od postępowania przymuszającego lub jego umorzeniu;

4) mimo wezwania sądu rejestrowego nie złożono rocznych sprawozdań finansowych za dwa kolejne lata obrotowe;

5) mimo dwukrotnego wezwania sądu rejestrowego nie wykonano innych obowiązków wskazanych w przepisach ustawy o KRS.

 

Inne przyczyny rozwiązania spółki z o.o.

Wśród innych przewidzianych prawem przyczyn rozwiązania spółki z o.o. wskazać należy możliwość wydania przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów decyzji w przedmiocie rozwiązania spółki, nad którą inni przedsiębiorcy sprawują wspólną kontrolę, jeżeli powstała ona wskutek sprzecznej z prawem koncentracji przedsiębiorców (art. 21 ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów).