w kategorii Podatek VAT

Skarga na przedłużenie zwrotu VATW uchwale NSA z 24.10.2016 r., I FPS 2/16, przesądzone zostały, pojawiające się dotychczas w orzecznictwie, wątpliwości prawne dotyczące formy w jakiej organy podatkowe dokonują przedłużenia terminu zwrotu VAT oraz ewentualnej możliwości zaskarżenia do sądu administracyjnego postanowienia w tej kwestii.W znacznej mierze NSA swoją argumentację prawną oparł na wnioskach jakie płyną z prawa unijnego, dotychczasowego orzecznictwa TSUE oraz TK, odnoszących się do charakteru prawa podatnika do zaskarżenia przedłużenia terminu zwrotu różnicy w podatku VAT przez organy podatkowe.

 

Postanowienie o przedłużeniu terminu zwrotu VAT

W pierwszej kolejności NSA podkreślił, że o ile samo postanowienie o przedłużeniu terminu zwrotu różnicy w podatku VAT przez organ podatkowy następuje w ramach jakiegoś postępowania (procedury), to sam ten fakt nie ma żadnego wpływu na to, że czynność ta wywiera skutki materialnoprawne w sferze praw podatnika. Dowolność jaka ma miejsce w poszczególnych krajach UE w kształtowaniu ram procedury w jakich dokonuje się weryfikacji zasadności zwrotu różnicy w podatku VAT oraz przedłużenia terminu  tego zwrotu, nie może w efekcie przyjętego przez określone państwo modelu procedury (w tym przypadku Polski), pozbawiać podatnika sądowej kontroli czasowego wydłużenia przez organ podatkowy prawa zwrotu różnicy w podatku VAT ponad ten wynikający z przepisów samej ustawy o VAT.

Postanowienie o przedłużeniu terminu zwrotu różnicy w podatku VAT ingeruje bezpośrednio w samo uprawnienie podatnika do zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym, które bez wątpienia związane jest ściśle z neutralnością obciążenia finansowego podatnika VAT czynnego. Pogląd ten jest słuszny, gdy weźmie się pod uwagę, że uprawnienie organu podatkowego do przedłużenia ustawowego terminu do zwrotu różnicy w podatku VAT znajduje swoją podstawę prawną w przepisach ustawy o VAT, określających prawo podatnika do zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w danym okresie rozliczeniowym (art. 87 ust. 1-2 ustawy o VAT), a nie wyłącznie w przepisach procedury podatkowej.

 

W jakim ”postępowaniu” naczelnik urzędu skarbowego wydaje postanowienie o przedłużeniu terminu zwrotu VAT?

W uzasadnieniu uchwały, NSA odpowiedział na pytanie: czy wydanie przez naczelnika urzędu skarbowego postanowienia o przedłużeniu terminu zwrotu różnicy w podatku VAT następuje w ramach samego ”postępowania weryfikacyjnego”, mającego za przedmiot zbadanie zasadności zwrotu VAT, czy też następuje w jakimś innym, oddzielnym ”postępowaniu”?

Celną wskazówką do rozstrzygnięcia tej kwestii, podniesioną już w uzasadnieniu postanowienia Sądu pytającego, I FSK 724/16, było wskazanie na możliwość wydania postanowienia o przedłużeniu terminu zwrotu różnicy w podatku VAT wyłącznie przez naczelnika urzędu skarbowego, a z drugiej strony na możliwość prowadzenia ”postępowania weryfikacyjnego” przez inny organ niż naczelnik urzędu skarbowego, tj. przez dyrektora urzędu kontroli skarbowej.

Jeżeli zaś dyrektor urzędu kontroli skarbowej może prowadzić ”postępowanie weryfikacyjne”, to w jakim ”postępowaniu” naczelnik urzędu skarbowego wydaje postanowienie o przedłużeniu zwrotu różnicy w podatku VAT?

NSA doszedł do konkluzji, że w takiej właśnie sytuacji, gdy ”postępowanie weryfikacyjne” prowadzi dyrektor urzędu kontroli celno-skarbowej, to naczelnik urzędu skarbowego, jako organ wyłącznie władny do wydania postanowienia o przedłużeniu terminu zwrotu różnicy w podatku VAT, wydaje je w ramach prowadzonych przez siebie czynności sprawdzających. Podstawą procesową wydania tego zaskarżalnego postanowienia jest art. 274b § 1 Ordynacji podatkowej, stosowany bezpośrednio, gdy ”postępowanie weryfikacyjne” prowadzone jest w ramach czynności sprawdzających albo stosowany odpowiednio, przez odesłanie przewidziane w art. 277 Ordynacji podatkowej, gdy ”postępowanie weryfikacyjne” prowadzone jest w ramach kontroli podatkowej, postępowania podatkowego albo postępowania kontrolnego.

 

Zaskarżalność przedłużenia terminu zwrotu VAT

Podstawą prawną do zaskarżenia do sądu administracyjnego postanowienia organu drugiej instancji (dyrektora izby skarbowej), po wyczerpaniu drogi odwoławczej przewidzianej w art. 274b § 2 Ordynacji podatkowej, będzie art. 3 § 2 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądem administracyjnym.

Istotnym z punktu widzenia podatników, jest to, że naczelnik urzędu skarbowego w postanowieniu o przedłużeniu terminu zwrotu VAT, musi określić ten termin poprzez wskazanie konkretnej daty. Błędem zatem będzie określanie tego terminu przez naczelnika urzędu skarbowego, gdy zastosuje np. zwrot – przedłużam termin zwrotu VAT do czasu zakończenia kontroli podatkowej mającej na celu zweryfikowanie zasadności tego zwrotu.

W postanowieniu o przedłużeniu terminu na zwrot różnicy w podatku VAT wydawanym przez naczelnika urzędu skarbowego powinno znaleźć się pouczenie o prawie do złożenia na nie zażalenia do dyrektora izby skarbowej, zaś w wydawanym przez dyrektora izby skarbowej postanowieniu drugoinstancyjnym, pouczenie o prawie wniesienia na to postanowienie skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Brak stosownych pouczeń w postanowieniach naczelnika urzędu skarbowego oraz dyrektora izby skarbowej, nie pozbawia podatnika prawa do złożenia odpowiednio zażalenia, a później skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego.

Skarga na przedłużenie terminu zwrotu podatku VAT jest innym zagadnieniem od skargi na przewlekłość kontroli podatkowej przy zwrocie podatku VAT. To ostatnie zagadnienie omówione zostało w artykule: Skarga na przewlekłość kontroli podatkowej przy zwrocie podatku VAT.