w kategorii Egzekucja administracyjna

Skarga na czynność egzekucyjnąSkarga na czynność egzekucyjną uregulowana została w art. 54 § 1 ustawy z 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej: u.p.e.a.). Jej celem jest obrona przed niezgodnym z prawem przeprowadzeniem czynności egzekucyjnej przez organ egzekucyjny albo egzekutora. Warto zwrócić uwagę na ostatnie dość istotne zmiany przepisów prawa dotyczące skargi na czynności egzekucyjne. Zmiany te weszły w życie w dniu 1 stycznia 2016 r. Wprowadzone zostały ustawą z 10 lipca 2015 r. o administracji podatkowej (art. 39 pkt 12).

 

Skarga na czynność egzekucyjną – zmiany wynikające z ustawy o administracji podatkowej

W  stanie prawnym przed 1 stycznia 2016 skargę na czynność egzekucyjną zobowiązany wnosił za pośrednictwem organu egzekucyjnego (art. 54 § 3 u.p.e.a.). Właściwym organem do jej rozpoznania był organ nadzoru (art. 54 § 5 u.p.e.a.). Na wydane przez organ nadzoru, najczęściej Dyrektora Izby Skarbowej, zobowiązanemu przysługiwało zażalenie. Rozpoznawane ono było przez Ministra Finansów.

Obecnie skargę na czynność egzekucyjną w administracji zobowiązany wnosi nie za pośrednictwem organu egzekucyjnego, a bezpośrednio do organu egzekucyjnego, który jest właściwy do jej rozpoznania. W aktualnym stanie prawnym to organ egzekucyjny właściwy jest do rozpoznania skargi.

Drugą zmianą jest to, że zobowiązany powinien wnieść skargę na czynności egzekucyjne w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia go o czynności egzekucyjnej. Poprzednio 14 dniowy termin biegł od dnia dokonania zakwestionowanej czynności (art. 54 § 4 u.p.e.a.).

W ustawie z 10 lipca 2015 r. o administracji podatkowej zamieszczono przepis przejściowy (art. 68). Zgodnie z tym przepisem do postępowań wszczętych skargami (w tym skargami na czynności egzekucyjne) lub wnioskami złożonymi przed dniem wejścia w życie ustawy na podstawie przepisów ustawy zmienianej w art. 39, w brzmieniu dotychczasowym, i niezakończonych do dnia wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe.

 

Konkurencyjność skargi na czynność egzekucyjną z innymi środkami zaskarżenia

Skarga na czynność egzekucyjną nie powinna podnosić tych samych uchybień, które zobowiązany podnosi w innych środkach zaskarżenia, w tym w szczególności w zarzutach w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Innymi słowy, skarga na czynność egzekucyjną nie może niejako powielać zarzutów formułowanych przez zobowiązanego w innych środkach zaskarżenia. Wynika to z tego, że każdy środek zaskarżenia przewidziany w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji dotyczy innych uchybień. Jest to pogląd słuszny, gdyż dublowanie zarzutów wobec tych samych uchybień powodowałoby ich dwukrotne rozpoznawanie w dwóch różnych postępowaniach, a to byłoby niedopuszczalne. Z drugiej strony orzecznictwo sądowe powinno zwracać szczególną uwagę na zagwarantowanie zobowiązanemu pełnej ochrony praw przysługujących mu w postępowaniu egzekucji w administracji. Rozumiem przez to niedopuszczenie do sytuacji, w której uchybienie podnoszone przez zobowiązanego nie będzie mogło być rozpoznane w żadnym z kilku odrębnych postępowań prowadzonych na podstawie u.p.e.a., z uwagi na forsowaną przez organy egzekucyjne strategię (w każdym z tych postępowań), że uchybienie to powinno było zostać podniesione w innym postępowaniu.

Orzecznictwo sądów administracyjnych w tej materii jest następujące:

Wyrok WSA w Warszawie z 09.07.2008 r., III SA/Wa 644/08:

Oznacza to skarga ta nie może stanowić konkurencyjnego środka zaskarżania w stosunku do innych środków prawnych przewidzianych w upea, w szczególności do zarzutów, o których mowa w art. 33 upea.

W sprawie tej zobowiązany zarzucił w skardze na czynność egzekucyjną, że zastosowany przez organ egzekucyjny środek egzekucyjny jest zbyt uciążliwy (art. 7 § 2 u.p.e.a.). WSA w Warszawie słusznie zauważył, że uchybienie to nie powinno być podnoszone w skardze na czynność egzekucyjną, gdyż stanowić powinno podstawę do formułowania przez zobowiązanego zarzutu z art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a. Jest to pogląd poprawny przy założeniu, że dokonana czynność egzekucyjna zbiega się z doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego (zobowiązany ma 7 dni na wniesienie zarzutów). Gdyby o dokonywanej czynności egzekucyjnej zobowiązany był zawiadomiony po upływie 7 dni od doręczenia odpisu tytułu wykonawczego, należałoby przyjąć, że z racji, iż nie przysługuje mu już prawo do podnoszenia zarzutu z art. 33 § § 1 pkt 8 u.p.e.a., a wyłącznie skarga na czynność egzekucyjną, skarga ta powinna być merytorycznie rozpoznana (nie zachodziłaby w takiej sytuacji konkurencyjność środków zaskarżenia).

Wyrok NSA z 02.03.2012 r., II FSK 1896/10:

Unormowana w art. 54 § 1 u.p.e.a. skarga na czynności egzekucyjne jest przysługującym zobowiązanemu środkiem prawnym o charakterze subsydiarnym i stanowi uzupełnienie innych środków zaskarżenia, przysługujących zobowiązanemu w postępowaniu egzekucyjnym. Skarga na czynności egzekucyjne nie może odnosić się do tych okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą stanowić podstawę zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej.

Wyrok NSA z 10.02.2012 r., II FSK 1588/10:

W ramach skargi na czynności egzekucyjne mogą być podnoszone zarzuty dotyczące prawidłowości postępowania egzekucyjnego bądź egzekutora w świetle przepisów regulujących sposób i formę przeprowadzania czynności egzekucyjnych.

Wyrok NSA z 25.08.2015 r., II FSK 1916/13:

W orzecznictwie sądowym jednolicie przyjmuje się, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania tychże czynności egzekucyjnych (por. wyroki WSA w Warszawie z 14 marca 2008 r., III SA/Wa 85/08, z 30 stycznia 2008 r.; III SA/Wa 1262/07; z 28 stycznia 2008 r., III SA/Wa 1626/07, wszystkie publ. w CBOSA).

 

Rozstrzygnięcie w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną

Rozstrzygnięcie w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną powinno być jasne i zrozumiałe. Podstawy prawne rozstrzygnięcia określone zostały w art. 54 § 5a u.p.e.a. oraz art. 54 § 5 u.p.e.a.

Uwzględnienie skargi

W przypadku uznania skargi na czynność egzekucyjną za uzasadnioną organ egzekucyjny uchyla zakwestionowaną czynność egzekucyjną albo usuwa stwierdzone wady czynności. Zobowiązany powinien więc w skardze wnosić o uchylenie zakwestionowanej czynności albo o usunięcie stwierdzonych wad czynności. Postanowienie uwzględniające skargę na czynność egzekucyjną jest niezaskarżalne.

Nieuwzględnienie skargi

W razie nieuwzględnienia skargi na czynności egzekucyjną organ egzekucyjny wydaje postanowienie, w którym skargę oddala. Postanowienie to jest zaskarżalne zażaleniem. Zażalenie wnosi się w terminie 7 dni od doręczenia postanowienia do organu odwoławczego za pośrednictwem organu egzekucyjnego (art. 54 § 4 u.p.e.a., art. 17 § 1 u.p.e.a.). Niekorzystne postanowienie wydane przez organ odwoławczy jest zaskarżalne skargą do wojewódzkiego sądu administracyjnego (art. 3 § 2 pkt 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Orzecznictwo sądów administracyjnych:

Wyrok WSA w Warszawie z 18.05.2007 r., III SA/Wa 4030/06:

Skarga na konkretną, jednostkową czynność egzekucyjną może być albo zasadna, albo też niezasadna. Nie jest natomiast możliwe uznanie skargi na czynność egzekucyjną za zasadną w części.

 

Rozpoznanie skargi na czynność egzekucyjną a umorzenie postępowania egzekucyjnego

Umorzenie postępowania egzekucyjnego nie stanowi przeszkody dla merytorycznego rozpoznania przez organ egzekucyjny skargi na czynność egzekucyjną. Podobnie, umorzenie postępowania egzekucyjnego po wniesieniu przez zobowiązanego zażalenia na postanowienie o oddaleniu skargi na czynność egzekucyjną nie stanowi przeszkody dla merytorycznego rozpoznania zażalenia przez organ odwoławczy.

Wyrok NSA z 08.06.2011 r., II FSK 213/10:

Uznanie, że organ nadzoru nie może rozpatrzyć skargi złożonej na czynność egzekucyjną, jeżeli przed wydaniem postanowienia w tym przedmiocie postępowanie egzekucyjne zostanie zakończone, czyniłoby deklarowaną ustawowo ochronę iluzoryczną, niwecząc także sens kontroli działalności administracji publicznej sprawowanej przez sądy administracyjne.

Wyrok NSA z 16.06.2010 r., II FSK 209/09:

Zakończenie postępowania egzekucyjnego nie niweczy możliwości wniesienia skargi na czynności egzekucyjne w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a., ani nie stanowi przeszkody dla rozstrzygnięcia takiej skargi.