w kategorii Postępowanie przed sądami administracyjnymi

Skarga do WSASkarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego (WSA) jest pismem procesowym, które inicjuje postępowanie sądowoadministracyjne. Jest to pismo pozwalające na kontrolę przez niezawisły sąd administracyjny decyzji podatkowych wydawanych przez organy podatkowe, które należą do władzy wykonawczej. Skarga do WSA stanowi instrument prawny w rękach obywateli, który pozwala zrealizować konstytucyjne prawo do kontroli legalności działania władzy wykonawczej przez niezawisłe sądy administracyjne. W niniejszym wpisie omówię podstawowe zasady, jakie wiążą się ze sporządzeniem oraz wniesieniem skargi do WSA.

 

Ogólne wymogi formalne skargi do WSA

Skarga do WSA jest jednym z pism procesowych w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W związku z tym w pierwszej kolejności spełniać ona musi wymogi formalne stawiane każdemu pismu procesowemu wnoszonemu w postępowaniu sądowadministracyjnym.

Wymogi te określa art. 46 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: p.p.s.a.).

Zgodnie z tym przepisem każde pismo strony powinno zawierać:

1. oznaczenie sądu, do którego jest skierowane, imię i nazwisko lub nazwę stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników;

2. oznaczenie rodzaju pisma;

3. osnowę wniosku lub oświadczenia;

4. podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika;

5. wymienienie załączników.

Artykuł 46 § 2 p.p.s.a. wprowadza kolejny wymóg formalny. Gdy pismo strony jest pierwszym pismem w sprawie, powinno ponadto zawierać oznaczenie miejsca zamieszkania, a w razie jego braku – adresu do doręczeń lub siedziby stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników oraz przedmiotu sprawy, pisma zaś dalsze – sygnaturę akt. Ze względu na to, że skarga do WSA jest pierwszym pismem w sprawie, musi ona spełniać ten wymóg.

 

Szczególne wymogi formalne skargi do WSA

Zgodnie z art. 57 § 1 p.p.s.a., skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, a ponadto zawierać:

1. wskazanie zaskarżonej decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynności;

2. oznaczenie organu, którego działania, bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania skarga dotyczy;

3.  określenie naruszenia prawa lub interesu prawnego.

Wskazanie zaskarżonej decyzji to nic innego, jak podanie numeru oraz daty wydania zaskarżanej przez podatnika decyzji. Oznaczenie organu to nazwa organu podatkowego drugiej instancji. Określenie naruszenia prawa to wyjaśnienie, z czym i dlaczego podatnik się nie zgadza w zaskarżonej decyzji.

Pamiętać również trzeba o wymogu wynikającym z art. 215 § 1 p.p.s.a. Mianowice skarga do WSA – jako pismo wszczynające postępowanie sądowe w danej instancji – zawierać powinna oznaczenie wartości przedmiotu zaskarżenia, jeżeli od tej wartości zależy wysokość opłaty (dotyczy to np. skargi do WSA na decyzje podatkowe określające wysokość podatku albo ustalające podatek).

 

Termin wniesienia skargi do WSA

Skargę do WSA podatnik powinien wnieść w terminie 30 dni od dnia otrzymania decyzji wydanej przez organ podatkowy II instancji. Najczęściej organem II instancji będzie albo dyrektor izby administracji skarbowej (wcześniej dyrektor izby skarbowej), albo samorządowe kolegium odwoławcze. Od 1 marca 2017 r. organem odwoławczym (organem II instancji) jest również naczelnik urzędu celno-skarbowego jako organ odwoławczy w zakresie decyzji, o których mowa w art. 83 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej.

Od 1 lipca 2017 r. do art. 53 p.p.s.a. dodano § 4. Jest to dość ważna zmiana, ponieważ 30 dniowy termin na wniesienie skargi do WSA uważa się za zachowany także wtedy, gdy przed jego upływem strona wniosła skargę wprost do sądu administracyjnego. W obecnym stanie prawnym błędne wniesienie skargi wprost do WSA w terminie 30 dni od otrzymania decyzji organu odwoławczego traktowane jest jako wniesienie skargi z zachowaniem wymaganego do jej wniesienia terminu.

 

Warunek wyczerpania środków zaskarżenia na etapie postępowania podatkowego

Możliwość wniesienia skargi do WSA jest uzależniona od wcześniejszego wyczerpania środków zaskarżenia przewidzianych w przepisach regulujących postępowanie podatkowe. Oznacza to, że aby podatnik mógł wnieść skargę do WSA, która przysługuje wyłącznie na decyzje (postanowienia) organu podatkowego II instancji, musi wcześniej zaskarżyć decyzję albo postanowienie organu podatkowego I instancji. Skarga do WSA zawsze dotyczy zaskarżenia decyzji albo postanowienia organu podatkowego II instancji. Nie należy jej wnosić na decyzję organu podatkowego I instancji, z pominięciem postępowania przed organem podatkowym II instancji.

Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie.

Od 1.06.2017 r. nie obowiązuje już art. 52 § 4 p.p.s.a., który stanowił, że gdy przepisy prawa nie przewidują środka odwoławczego przed wniesieniem skargi do sądu należy wezwać na piśmie właściwy organ podatkowy do usunięcia naruszenia prawa. Obecnie nie ma już takiego obowiązku. Na przykład, w sytuacji, gdy podatnik otrzyma niekorzystną dla siebie indywidualną interpretację przepisów prawa podatkowego, nie musi już przed wniesieniem skargo do WSA wzywać właściwy organ podatkowy do usunięcia naruszenia prawa. Przepisy Ordynacji podatkowej nie przewidują bowiem jakiegokolwiek środka zaskarżenia na indywidualną interpretację podatkową. W aktualnym stanie prawnym art. 53 § 1 p.p.s.a., poprzez odesłanie do art. 3 § 2 pkt 4a p.p.s.a., przewiduje wprost 30 dniowy termin na wniesienie skargi do WSA na indywidualną interpretację prawa podatkowego.

 

Środek zaskarżenia w postaci wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy

Artykuł 52 § 3 p.p.s.a. przewiduje, że jeżeli stronie przysługuje prawo do zwrócenia się do organu, który wydał decyzję z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, strona może wnieść skargę na tę decyzję bez skorzystania z tego prawa. Przepis ten rozumieć należy w ten sposób, że strona może wybrać czy zaskarżyć decyzję organu pierwszej instancji od razu do wojewódzkiego sądu administracyjnego albo złożyć wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy i dopiero na na decyzję organu odwoławczego wnieść skargę do WSA.

 

Gdzie wysłać skargę, aby była ona wniesiona skutecznie?

Skargę wnosi się do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego za pośrednictwem organu podatkowego, który wydał decyzję podatkową w drugiej instancji. Skargę należy wysłać listem poleconym do organu podatkowego II instancji (organ odwoławczy). W nagłówku skargi należy wskazać właściwy do jej rozpoznania wojewódzki sąd administracyjny. Organ II instancji po otrzymaniu skargi prześle akta postępowania podatkowego wraz z wniesioną skargą do WSA.

 

Skarga do WSA – zarzuty

Zarzuty skargi do WSA nie zostały ściśle sformalizowane w przepisach prawa. Skarżący może formułować zarzuty w sposób dowolnie przyjęty przez siebie. Sprawą dość oczywistą jest to, że zarzuty i ich uzasadnienie stanowią zasadniczy element skargi do WSA. Ich celem jest wypełnienie warunku przewidzianego w art. 57 § 1 pkt 3 p.p.s.a., tzn. określenie naruszenia prawa lub interesu prawnego, które miało miejsce na etapie postępowania podatkowego (administracyjnego).

Uzasadnienie zarzutów zmierzać powinno do wykazania, że zarzucane organowi podatkowemu naruszenia przepisów prawa materialnego albo procesowego rzeczywiście wystąpiły. Ponadto uzasadnienie skargi do WSA powinno zawierać argumentację pozwalającą na stwierdzenie, że podnoszone w skardze naruszenia miały wpływ na rozstrzygnięcie wydane przez organ podatkowy (naruszenie prawa materialnego – zob. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.) albo mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy (naruszenie prawa procesowego – zob. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.).

Skargi sporządzane przez profesjonalistów (adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych) powinny zawierać uzasadnienie prawne. Nie jest to wymóg ustawowy, ponieważ przepisy p.p.s.a. nie nakładają na zawodowych pełnomocników tego rodzaju obostrzeń. Wymóg ten wynika wyłącznie z istoty wykonywanego zawodu, która polega m.in. na przedstawianiu sądom odpowiedniej argumentacji prawnej, mającej na celu ochronę interesu klienta.

 

W jakich przypadkach WSA jest związany zarzutami skargi?

WSA rozpoznający skargę wniesioną przez podatnika, co do zasady, nie jest związany zarzutami sformułowanymi w skardze. Oznacza to, że WSA kontroluje zaskarżoną decyzję nie tylko w zakresie zarzutów skargi, ale może wyjść poza te zarzuty. Jeżeli np. podatnik nie dostrzegł naruszenia prawa popełnionego przez organ podatkowy II instancji, to WSA pomimo tego, że nie zostało ono podniesione w skardze podatnika, powinien takie naruszenie wytknąć w wyroku i ustosunkować się do niego, przedstawiając w uzasadnieniu wyroku właściwą argumentację.

Wyjątek niezwiązania WSA zarzutami skargi przewiduje art. 57a p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie, opinię zabezpieczającą i odmowę wydania opinii zabezpieczającej może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. W tego rodzaju sprawach sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Innymi słowy, jeżeli np. podatnik w skardze do WSA na indywidualną interpretację podatkową nie podniesienie zarzutu naruszenia określonego przepisu prawa, to nie zostanie ono uwzględnione przez WSA rozpoznający skargę. Stanie się tak pomimo tego, że WSA dostrzeże owo naruszenie prawa przy rozpatrywaniu skargi i stwierdzi, że rzeczywiście naruszenie to miało miejsce. Jeżeli dane naruszenie prawa nie zostanie podniesione w skardze do WSA, to również na późniejszym etapie postępowania przed NSA – nawet jeżeli okazałoby się, że naruszenie to rzeczywiście miało miejsce – zarzuty, które go dotyczą nie zostaną uwzględnione. Innymi słowy, braki w zakresie sformułowania w skardze do WSA na interpretację indywidualną właściwych zarzutów nie będą mogły być skutecznie uzupełnione w skardze kasacyjnej do NSA.

 

Wnioski skargi do WSA

Oprócz zarzutów skarga do WSA powinna zawierać wnioski, czyli wskazanie konkretnego rozstrzygnięcia, o które postuluje wnoszący skargę. Wnioski skargi do WSA powinny być powiązane z przedmiotem zaskarżenia oraz rodzajem zarzutów sformułowanym w skardze. Możliwość konkretnego rodzaju rozstrzygnięcia wyroku wynikać będzie z ram, których podstawą są przepisy p.p.s.a.

W przypadku zaskarżenia decyzji podatkowej najczęściej formułowanym wnioskiem jest wniosek o uchylenie zaskarżonej decyzji. Jego podstawą prawną jest art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

Jeżeli akt administracyjny dotknięty jest błędem powodującym jego nieważność, w skardze należy wnioskować o stwierdzenie przez WSA nieważności decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Przyczyny nieważności decyzji administracyjnej wymienione zostały w art. 156 § 1 k.p.a. oraz art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej.

Podstawę prawną dla wniosku skargi do WSA – w przypadku, gdy skarga ta dotyczyć będzie indywidualnej interpretacji prawa podatkowej – odnajdziemy w art. 146 § 1 p.p.s.a. Uznając zarzuty skargi za słuszne, WSA może uchylić indywidualną interpretację podatkową. Z tego też powodu skarżący powinien w skardze do WSA wnosić o uchylenie interpretacji podatkowej.

Z kolei wniosek końcowy dla rozstrzygnięcia sprawy dotyczącej bezczynności organu podatkowego albo organu administracyjnego należy sformułować, mając na uwadze możliwe rozstrzygnięcia wynikające z art. 149 p.p.s.a.

 

Przykłady błędnych wniosków skargi

W skardze do WSA skarżący nie powinien formułować wniosków, które nie zostały przewidziane w przepisach p.p.s.a. Przykładami błędnych wniosków będą np.:

  • wnoszę o uchylenie zaskarżonej decyzji i jej zmianę;
  • wnoszę o zmianę zaskarżonej decyzji;
  • wnoszę o zmianę zaskarżonej decyzji i stwierdzenie jej nieważności.

WSA nie jest związany wnioskami podatnika zawartymi w skardze.

 

Tryb uproszczony

Skarga do WSA może zawierać również stosowny wniosek o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym. Wiąże się to z postępowaniem w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 p.p.s.a. W zależności od tego, co jest przedmiotem skargi – czy decyzja podatkowa, czy postanowienie podatkowe – rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym może nastąpić z inicjatywy podatnika wnoszącego skargę albo bez takiej inicjatywy. Ta druga sytuacja, w której rozpoznanie sprawy nastąpić może na posiedzeniu niejawnym bez stosownego wniosku o takie rozpoznanie, wystąpi wówczas, gdy przedmiotem skarga jest postanowienie organu podatkowego (art. 119 pkt 3 p.p.s.a.) lub gdy decyzja albo postanowienie dotknięte są wadą nieważności (art. 119 pkt 1 p.p.s.a.) bądź gdy skarga dotyczy bezczynności, przewlekłego prowadzenia postępowania podatkowego (art. 119 pkt 4 p.p.s.a.)

 

Skarga do WSA a skarga kasacyjna do NSA – przymus adwokacko-radcowski

W przeciwieństwie do skargi kasacyjnej, która jest środkiem zaskarżenia wyroków wydawanych przez WSA i rozpoznawana jest przez Naczelny Sąd Administracyjny (NSA), skarga do WSA nie wymaga sporządzenia jej przez adwokata, radcę prawnego albo doradcę podatkowego. Skargę może przygotować i wnieść samodzielnie podatnik. Natomiast skargę kasacyjną (a więc „odwołanie” od wyroku WSA) sporządzić może wyłącznie profesjonalny pełnomocnik (art. 175 § 1 p.p.s.a.).

 

Opłata od skargi do WSA

Skarga do WSA podlega wpisowi (art. 230 § 1 p.p.s.a.). Od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Najczęściej podatnik skarżyć będzie tzw. wymiarową decyzję podatkową z określonym przez organ II instancji podatkiem do zapłaty.

Zgodnie z art. 215 § 1 p.p.s.a., w każdym piśmie wszczynającym postępowanie sądowe w danej instancji należy podać wartość przedmiotu zaskarżenia, jeżeli od tej wartości zależy wysokość opłaty. Jeżeli przedmiotem skargi do WSA są akty lub czynności kreujące określoną należność pieniężną bądź stwierdzające jej istnienie podatnik musi podać w niej wartość przedmiotu zaskarżenia. Gdy przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie albo decyzja, które nie dotyczą należności pieniężnych, w skardze do WSA podatnik nie podaje wartości przedmiotu zaskarżenia. Tak będzie na przykład w przypadku decyzji o umorzeniu postępowania podatkowego, postanowienia o niedopuszczalności odwołania, postanowienia o zawieszeniu postępowania podatkowego, indywidualnej interpretacji prawa podatkowego.

Do wartości przedmiotu zaskarżenia nie wlicza się odsetek od zaległości podatkowych, jeżeli takie odsetki wynikają np. z decyzji podatkowej, na którą podatnik wnosi skargę do WSA (art. 217 p.p.s.a.).

Szczegóły dotyczące wysokości wpisu od skargi do WSA znaleźć można w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Obecnie wysokość wpisu stosunkowego kształtuje się następująco:

Wpis stosunkowy zależy od wysokości należności pieniężnej objętej zaskarżonym aktem i wynosi:

1) do 10.000 zł – 4 % wartości przedmiotu zaskarżenia, nie mniej jednak niż 100 zł;

2) ponad 10.000 zł do 50.000 zł – 3 % wartości przedmiotu zaskarżenia, nie mniej jednak niż 400 zł;

3) ponad 50.000 zł do 100.000 zł – 2 % wartości przedmiotu zaskarżenia, nie mniej jednak niż 1.500 zł;

4) ponad 100.000 zł – 1 % wartości przedmiotu zaskarżenia, nie mniej jednak niż 2.000 zł i nie więcej niż 100.000 zł.

Wpis stosunkowy pobiera się w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne. W innych sprawach pobiera się wpis stały (art. 231 p.p.s.a).

Skarga do WSA powinna zawierać wniosek o zasądzenie od strony przeciwnej zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw (art. 200 p.p.s.a.).

 

Opłata od skargi do WSA – na jakie konto ją uiścić?

Wpis od skargi należy uiścić na rachunek właściwego do jej rozpoznania wojewódzkiego sądu administracyjnego:

  • WSA w Białymstoku: 07 1010 1049 0041 4122 3100 0000
  • WSA w Bydgoszczy: 03 1010 1078 0068 9722 3100 0000
  • WSA w Gdańsku: 29 1010 1140 0071 0022 3100 0000
  • WSA w Gliwicach: 23 1010 1212 3056 8422 3100 0000
  • WSA w Gorzowie Wielkopolskim: 43 1010 1704 0060 1522 3100 0000
  • WSA w Kielcach: 51 1010 1238 0858 2122 3100 0000
  • WSA w Krakowie: 75 1010 1270 0030 9822 3100 0000
  • WSA w Lublinie: 68 1010 1339 0092 4722 3100 0000
  • WSA w Łodzi: 28 1010 1371 0009 9622 3100 0000
  • WSA w Olsztynie: 29 1010 1397 0029 7422 3100 0000
  • WSA w Opolu: 24 1010 1401 0051 8022 3100 0000
  • WSA w Poznaniu: 17 1010 1469 0018 5022 3100 0000
  • WSA w Rzeszowie: 47 1010 1528 0002 4422 3100 0000
  • WSA w Szczecinie: 95 1010 1599 0030 9822 3100 0000
  • WSA w Warszawie: 96 1010 1010 0078 1022 3100 0000
  • WSA we Wrocławiu: 68 1010 1674 0040 8222 3100 0000

 

Skarga do WSA w formie elektronicznej

Zagadnienie dopuszczalności wniesienia skargi do WSA za pomocą środków komunikacji elektronicznej zostało rozstrzygnięte w uchwale NSA z 12.05.2014 r., I OPS 10/13:

W aktualnym stanie prawnym w postępowaniu sądowoadministracyjnym – z uwagi na treść art. 46 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – nie jest dopuszczalne wniesienie do sądu pisma opatrzonego bezpiecznym podpisem elektronicznym w rozumieniu art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 18 września 2001 r. o podpisie elektronicznym (Dz.U. z 2013 r., poz. 262), w tym także za pośrednictwem organu administracji publicznej, za pomocą środków komunikacji elektronicznej.

Postanowienie WSA w Rzeszowie z 30.10.2017 r., I SA/Rz 678/17:

Aktualnie obowiązujące przepisy, regulujące postępowanie przed sądami administracyjnymi nie przewidują możliwości wnoszenia pism w formie elektronicznej. Możliwość taka wystąpi dopiero od dnia 15 maja 2018 r., tj. po wejściu w życie przepisu art. 4 ustawy z dnia 10 stycznia 2014 r. o zmianie ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2014 r. poz. 183, z późn. zm.), zmieniającego art. 46 § p.p.s.a., poprzez dodanie do niego § 2a – 2 d.

Jeżeli skarga do WSA zostanie wysłana do organu podatkowego przez portal ePUAP, ten zaś ją wydrukuje i przekaże do WSA, sąd wezwie skarżącego do usunięcia braku formalnego skargi poprzez jej podpisanie albo nadesłanie podpisanego egzemplarza w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Mając powyższe na uwadze pamiętać trzeba o tym, że w obecnym stanie prawnym jedynym skutecznym sposobem wniesienia skargi do WSA jest forma tradycyjna (papierowa).

 

Przesunięcie daty wejścia w życie przepisów umożliwiających złożenie skargi do WSA w formie elektronicznej

Na podstawie art. 2 ustawy z dnia 1 marca 2018 r. o zmianie ustawy o ewidencji ludności, ustawy o zmianie ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne oraz niektórych innych ustaw oraz ustawy – Prawo o aktach stanu cywilnego ustawodawca zmienił art. 11 pkt 3 ustawy 10 stycznia 2014 r. o zmianie ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne oraz niektórych innych ustaw. Obecnie przepis ten brzmi następująco:

Ustawa wchodzi w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem art. 4, który wchodzi w życie z dniem 31 maja 2019 r.

Wniesienie skargi do WSA w formie elektronicznej możliwe będzie dopiero w postępowaniach sądowoadministracyjnych wszczętych po 30 maja 2019 r.

 

Skarga do WSA a bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego

Wniesienie skargi do WSA powoduje zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego (art. 70 § 6 pkt 8 Ordynacji podatkowej). Bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego biegnie dalej od dnia, w którym organ podatkowy otrzymał prawomocne orzeczenie sądu administracyjnego (art. 70 § 7 pkt 2 Ordynacji podatkowej).