w kategorii Spółki handlowe

Podwyższenie kapitału zakładowego spółki z o.o.Podwyższenie kapitału zakładowego jest – obok pożyczki i tzw. dopłat od wspólników – jednym ze sposobów dokapitalizowania spółki z o.o. Kiedy warto przeprowadzić procedurę podwyższenia kapitału zakładowego oraz jakie wiążą się z tym formalności i obciążenia podatkowe?

 

W jakim celu się dokonuje się podwyższenia kapitału zakładowego?

Każda spółka z o.o. musi posiadać kapitał zakładowy. Wysokość tego kapitału nie może być niższa niż 5.000 złotych.

Jeżeli spółka z o.o. wyposażona została w kapitał zakładowy w minimalnej wysokości, w trakcie istnienia takiej spółki pojawia się potrzeba zapewnienia jej dodatkowych środków finansowych na dalszą działalność. W tym celu wspólnicy mogą podjąć decyzję o dokapitalizowaniu spółki. Jednym ze sposobów wyposażenia spółki w dodatkowe środki finansowe jest właśnie podwyższenie kapitału zakładowego (inne sposoby to tzw. dopłaty od wspólników czy np. pożyczka).

Potrzeba podwyższenia kapitału zakładowego pojawić się może jednak nie tylko w odniesieniu do spółki z o.o. z minimalnym kapitałem zakładowym. Przyczyną, dla której wspólnicy w trakcie istnienia spółki decydują się podwyższyć jej kapitał zakładowy, może być także konieczność pokrycia straty lub uniknięcia likwidacji bądź upadłości spółki.

Z kolei w przypadku spółek w dobrej kondycji finansowej, dysponujących kapitałem znacznie wyższym niż minimalny, decyzja o podwyższeniu kapitału zakładowego może wynikać np. z chęci zwiększenia zdolności kredytowej takiej spółki, uczynienia spółki bardziej wiarygodną w oczach kontrahentów lub zwiększenia skali prowadzonej działalności.

Warto zauważyć, że podwyższenie kapitału zakładowego spółki może nastąpić w każdej fazie jej działalności. Możliwe jest zatem nie tylko po zarejestrowaniu spółki przez sąd rejestrowy, ale także na etapie spółki w organizacji (czyli przed jej wpisaniem do KRS). Podwyższenia kapitału zakładowego można dokonać również w fazie likwidacji spółki.

 

W jaki sposób można dokonać podwyższenia kapitału zakładowego?

Zgodnie z Kodeksem spółek handlowych w przypadku spółek założonych w sposób tradycyjny podwyższenie kapitału zakładowego spółki z o.o. nastąpić może na dwa sposoby.

Pierwszy sposób (tryb) to podwyższenie kapitału poprzez zmianę umowy spółki.  Przeprowadzenie podwyższenia kapitału zakładowego w tym trybie jest stosunkowo sformalizowane, gdyż wymaga uchwały wspólników umieszczonej w protokole sporządzonym przez notariusza.

Drugi ze sposobów to podwyższenie kapitału zakładowego bez zmiany umowy spółki. Jest to tryb uproszczony, ponieważ uchwała o podwyższeniu kapitału zakładowego nie wymaga w tym przypadku umieszczenia w protokole sporządzonym przez notariusza. Przeprowadzenie podwyższenia kapitału zakładowego bez zmiany umowy spółki możliwe jest jednak tylko pod warunkiem, że umowa spółki przewiduje takie podwyższenie kapitału zakładowego.

Natomiast w przypadku spółki, której umowa została zawarta przy wykorzystaniu wzorca umowy udostępnionego na portalu S24,  podwyższenie kapitału zakładowego może nastąpić przy wykorzystaniu wzorca uchwały udostępnionego na tym portalu. Trzeba jednak pamiętać, że podwyższenie kapitału zakładowego przy wykorzystaniu wzorca uchwały nie będzie możliwe, jeżeli umowa spółki, która została zawarta przy wykorzystaniu wzorca umowy udostępnionego na portalu S24, została następnie zmieniona w inny sposób niż przy wykorzystaniu wzorca.

 

Podwyższenie kapitału zakładowego przez zmianę umowę spółki

Podwyższenie kapitału zakładowego spółki z o.o. dokonywane w trybie zmiany umowy spółki wymaga podjęcia uchwały wspólników umieszczonej w protokole sporządzonym przez notariusza.

Za uchwałą musi zostać oddanych co najmniej 2/3 głosów. Nie ma natomiast ustawowego wymogu kworum. Umowa spółki może jednak przewidywać w tym zakresie modyfikacje – np. poprzez podwyższenie większości głosów wymaganej do podjęcia uchwały (ale nie może złagodzić wymogu 2/3 głosów). Może także wprowadzić wymóg kworum – np. wymagając, by na zgromadzeniu wspólników obecni byli wspólnicy reprezentujący przynajmniej połowę kapitału zakładowego.

Uchwała o podwyższeniu kapitału zakładowego poprzez zmianę umowy spółki może być podjęta na zgromadzeniu wspólników zwołanym w trybie formalnym (czyli zgodnie z art. 238 Kodeksu spółek handlowych). Dopuszczalne jest jednak także podjęcie takiej uchwały na zgromadzeniu, które nie zostało formalnie zwołane, ale może skutecznie podejmować uchwały, ponieważ reprezentowany jest na nim cały kapitał zakładowy i nikt z obecnych nie wyraził sprzeciwu co do odbycia zgromadzenia lub wniesienia poszczególnych spraw do porządku obrad (tj. zgodnie z art. 240 Kodeksu spółek handlowych).

 

Podwyższenie kapitału zakładowego bez zmiany umowy spółki

Aby możliwe było dokonanie podwyższenia kapitału zakładowego bez zmiany umowy spółki, możliwość taką musi przewidywać sama umowa spółki. Postanowienie umowy spółki dotyczące tej kwestii powinno określać co najmniej maksymalną wysokość podwyższenia kapitału zakładowego i termin, do którego podwyższenie może być wykonane.

Przykładowe postanowienia umowy spółki upoważniające do podwyższenia kapitału zakładowego bez zmiany umowy spółki:

Podwyższenie kapitału zakładowego spółki do kwoty 5.000.000 zł (pięć milionów złotych) dokonane w terminie do 31 grudnia 2025 roku nie stanowi zmiany umowy spółki.

Podwyższenie kapitału zakładowego do kwoty 300.000 zł (trzysta tysięcy złotych) w terminie trzech lat od dnia wpisania spółki do rejestru nie stanowi zmiany umowy spółki.

Tego rodzaju postanowienia mogą być zamieszczone w pierwotnym tekście umowy spółki albo mogą zostać wprowadzone do umowy spółki w drodze jej zmiany. Trzeba jednak pamiętać, że w tym drugim przypadku dokonanie podwyższenia kapitału zakładowego na podstawie nowo dodanego postanowienia umowy spółki możliwe będzie dopiero po wpisaniu zmiany umowy spółki do rejestru przedsiębiorców KRS.

 

Podwyższenie kapitału zakładowego – zgłoszenie do sądu rejestrowego i skutek wpisu do rejestru

Podwyższenie kapitału zakładowego spółki jej zarząd powinien zgłosić do sądu rejestrowego. W przypadku spółki z o.o. mającej siedzibę we Wrocławiu właściwym sądem będzie Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Fabrycznej we Wrocławiu, VI Gospodarczy KRS.

Zgodnie z Kodeksem spółek handlowych do zgłoszenia podwyższenia kapitału zakładowego trzeba dołączyć uchwałę o podwyższeniu kapitału zakładowego, oświadczenia o objęciu udziałów w podwyższonym kapitale zakładowym oraz oświadczenie wszystkich członków zarządu, że wkłady na podwyższony kapitał zakładowy zostały w całości wniesione.

Podwyższenie kapitału zakładowego – bez względu na to, czy dokonane zostało w trybie zmiany umowy spółki czy bez zmiany umowy spółki – staje się skuteczne dopiero z chwilą jego wpisu do rejestru przedsiębiorców KRS.

 

Podwyższenie kapitału zakładowego – ważne orzeczenia

Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 17 stycznia 2013 r., III CZP 57/12:

Podwyższenie kapitału zakładowego na podstawie dotychczasowych postanowień umowy spółki z ograniczoną odpowiedzialnością może nastąpić przez podwyższenie wartości nominalnej udziałów istniejących lub ustanowienie nowych, z tym że nowe udziały w podwyższonym kapitale mogą być objęte jedynie przez wspólników w stosunku do ich dotychczasowych udziałów.

Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 października 2011 r., III CSK 5/11:

Zastrzeżenie w umowie spółki postanowień przewidujących możliwość podwyższenia kapitału zakładowego spółki w trybie uproszczonym nie wyklucza możliwości podwyższenia kapitału zakładowego w drodze zmiany umowy spółki. W istocie zatem o tym w jakim trybie następuje podwyższenie kapitału zakładowego decydują wspólnicy (zgromadzenie wspólników) dopiero na etapie podejmowania uchwały w przedmiocie podwyższenia kapitału zakładowego.

Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 lutego 2010 r., I CSK 384/09:

Jeżeli umowa spółki przewiduje podwyższenie kapitału zakładowego spółki z o.o. na mocy dotychczasowych postanowień tej umowy (art. 257 § 1 i 3 k.s.h.), to objęcie nowych udziałów w podwyższonym kapitale dotyczy tylko dotychczasowych wspólników, proporcjonalnie do posiadanych przez nich udziałów (art. 257 § 3 zdanie drugie w związku z art. 260 § 2 k.s.h.), których jeśli nie obejmą, to podwyższenie kapitału zakładowego nie dochodzi do skutku.

Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 grudnia 2008 r., V CSK 283/08:

Uchwała wspólników spółki z ograniczoną odpowiedzialnością o podwyższeniu kapitału zakładowego przez zmianę umowy spółki nie wymaga jednomyślności.

 

Podwyższenie kapitału zakładowego a podatek od czynności cywilnoprawnych

Podwyższenie kapitału zakładowego podlega podatkowi od czynności cywilnoprawnych.

Na gruncie ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych (pcc) podwyższenie kapitału zakładowego spółki z o.o. – bez względu na tryb, w jakim zostało dokonane –  uważane jest za zmianę umowy spółki i – jako takie – wiąże się z obowiązkiem zapłaty podatku.

Obowiązek podatkowy powstaje z chwilą podjęcia uchwały o podwyższeniu kapitału i ciąży na spółce. Stawka podatku wynosi 0,5% od wartości, o którą podwyższono kapitał zakładowy. Właściwy miejscowo jest naczelnik urzędu skarbowego właściwy ze względu na siedzibę spółki.

Spółka – jako podatnik – powinna, bez wezwania organu podatkowego, złożyć deklarację w sprawie podatku od czynności cywilnoprawnych według ustalonego wzoru oraz obliczyć i wpłacić podatek w terminie 14 dni od dnia powstania obowiązku podatkowego. Nie dotyczy to jednak sytuacji, gdy uchwała o podwyższeniu kapitału zakładowego umieszczone jest w protokole sporządzonym przez notariusza (w formie aktu notarialnego). Wówczas bowiem notariusz jest płatnikiem podatku od czynności cywilnoprawnych, czyli oblicza i pobiera ten podatek.

Warto pamiętać, że zapłacony podatek będzie podlegał zwrotowi, jeżeli podwyższenie kapitału spółki nie zostanie zarejestrowane w KRS lub zostanie zarejestrowane w wysokości niższej niż określona w uchwale – w części stanowiącej różnicę między podatkiem zapłaconym i podatkiem należnym od podwyższenia kapitału ujawnionego w rejestrze przedsiębiorców.