w kategorii Ordynacja podatkowa

Rygor natychmiastowej wykonalności decyzji ordynacja podatkowaWykonalność decyzji podatkowej oznacza dla organu podatkowego możliwość przymusowej realizacji spełnienia świadczenia będącego przedmiotem decyzji podatkowej. Dla podatnika oznacza to możliwość podjęcia przez organ podatkowy kroków w celu wszczęcia postępowania egzekucyjnego w administracji. Kiedy decyzja podatkowa jest wykonalna organ podatkowy może wystawić tytuł wykonawczy i przekazać go organowi egzekucyjnemu, aby ten wszczął i prowadził wobec podatnika egzekucję administracyjną.

 

Natychmiastowa wykonalność decyzji nieostatecznej

Aby odpowiedzieć na powyższe pytanie, należałoby najpierw wyjaśnić czytelnikom, kwestię instancyjności postępowania podatkowego. Postępowanie podatkowego jest dwuinstancyjne. Oznacza to, że sprawę podatkową mogą rozpoznać dwa organy podatkowe:

1. organ podatkowy pierwszej instancji,

2. organ podatkowy drugiej instancji, nazywany w Ordynacji podatkowej – organem odwoławczym.

Każdy z tych dwóch etapów postępowania instancyjnego kończy się decyzją podatkową (z rzadkimi wyjątkami zakończenia postępowania postanowieniem, których nie będę tutaj omawiać). O tym czy postępowanie podatkowe pierwszoinstancyjne, zakończone wydaniem decyzji nieostatecznej, będzie dalej kontynuowane w postępowaniu odwoławczym decyduje podatnik. To ona ma prawo wniesienia odwołania na decyzję organu podatkowego pierwszej instancji, z którego to prawa może skorzystać, ale nie musi. Decyzja organu pierwszej instancji jest decyzją nieostateczną. Decyzja organu odwoławczego jest decyzją ostateczną.

Wracając do kwestii kluczowej. Czy decyzja podatkowa organu podatkowego pierwszej instancji jest wykonalna? A może dopiero decyzja organu drugiej instancji jest wykonalna, a decyzja organu pierwszej instancji wykonalną być po prostu nie może?

Na pytania te udzielić można następującej odpowiedz. O tym czy decyzja organu podatkowego pierwszej instancji jest wykonalna decyduje to, czy został tej decyzji nadany rygor natychmiastowej wykonalności. Jeżeli decyzji organu podatkowego pierwszej instancji rygor natychmiastowej wykonalności nie został nadany, to decyzja ta nie jest wykonalna i nie będzie stanowiła podstawy do prowadzenia egzekucji administracyjnej.

Oznacza to, że co do zasady decyzja podatkowa organu pierwszej instancji (decyzja nieostateczna) nie jest wykonalna, chyba, że został tej decyzji nadany rygor natychmiastowej wykonalności.

 

Rygor natychmiastowej wykonalności Ordynacja podatkowa

Rygor natychmiastowej wykonalności został unormowany w przepisach art. 239a – 239j Ordynacji podatkowej. Najistotniejsze dla podatnika jest pytanie: kiedy rygor natychmiastowej wykonalności może być nadany decyzji podatkowej organu pierwszej instancji? Przypadki kiedy rygor natychmiastowej wykonalności może być nadany decyzji podatkowej przewidziane zostały w art. 239b § 1 Ordynacji podatkowej.

Decyzji nieostatecznej może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy:

1. organ podatkowy posiada informacje, z których wynika, że wobec strony toczy się postępowanie egzekucyjne w zakresie innych należności pieniężnych lub

2. strona nie posiada majątku o wartości odpowiadającej wysokości zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, na którym można ustanowić hipotekę przymusową lub zastaw skarbowy, które korzystałyby z pierwszeństwa zaspokojenia, lub

3. strona dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku znacznej wartości, lub

4. okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące.

O ile realizacja przesłanek z trzech pierwszych przypadków uzależniona jest w pełni od poczynań samego podatnika, to realizacja ostatniej, czwartej, praktycznie zależy od działań lub bezczynności organu podatkowego.

To organ podatkowy decyduje o tym kiedy rozpocznie prowadzenie postępowania podatkowego (postępowania kontrolnego). Również to organ podatkowy decyduje ile faktycznie trwać będzie postępowanie pierwszoinstancyjne. I to on wreszcie decyduje kiedy zostanie wydana (doręczona) decyzja pierwszoinstancyjna.

Mając takie instrumenty w ręku organ podatkowy może z powodzeniem prowadzić postępowanie w taki sposób, aby wydać decyzję podatkową w ostatnim kwartale przed okresem przedawnienia podatku.

W takiej to sytuacji, odpada całkowicie konieczność powoływania się w uzasadnieniu postanowienia o nadaniu decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, na wystąpienie okoliczności z pierwszych trzech przesłanek.

 

Uprawdopodobnienie niewykonalności zobowiązania z decyzji podatkowej

Rygor natychmiastowej wykonalności może być stosowany wyłącznie, gdy organ podatkowy uprawdopodobni, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane (art. 239b § 2 Ordynacji podatkowej). Wynika z tego, że wystarczające będzie uprawdopodobnienie, a nie udowodnienie tej okoliczności. Zresztą trudno byłoby udowadniać przyszły stan faktyczny.

 

Forma prawna rygoru natychmiastowej wykonalności w Ordynacji podatkowej

Rygor natychmiastowej wykonalności decyzji nadawany jest przez organ podatkowy pierwszej instancji w drodze postanowienia (art. 239b § 3 Ordynacji podatkowej). Postanowienie to jest zaskarżalne zażaleniem (art. 239b § 4 Ordynacji podatkowej). O zażaleniu na postanowienie organu podatkowego pisałem więcej w jednym z poprzednich wpisów: Zażalenie na postanowienie organu podatkowego. Wniesienia zażalenia na postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności nie wstrzymuje wykonania decyzji podatkowej (art. 239b § 4 Ordynacji podatkowej).

 

Czy odwołanie wstrzymuje wykonanie decyzji podatkowej?

Jeżeli wniesienie zażalenia na postanowienie o nadaniu decyzji podatkowej rygoru natychmiastowej wykonalności nie wstrzymuje wykonania tej decyzji, to czy wniesienie odwołania od decyzji podatkowej wstrzymuje jej wykonanie?

Do 31 grudnia 2008 r. art. 224 § 1 Ordynacji podatkowej przewidywał, że wniesienie odwołania nie wstrzymywało wykonalności decyzji podatkowej. Uregulowanie tej kwestii przestało mieć jakiekolwiek znaczenie po wprowadzeniu przepisów dotyczących rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji podatkowej.

Wniesienie odwołania od decyzji podatkowej organu pierwszej instancji, której nadano rygor natychmiastowej wykonalności, nie ma jakiegokolwiek wpływu na wstrzymanie wykonalności zaskarżonej decyzji.

W przypadku nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej (pierwszoinstancyjnej) wyłącznie złożenie zażalenia na postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności, będzie mogło spowodować (w przypadku uznania przez organ drugiej instancji zażalenia za uzasadnione), że decyzja ta przestanie być wykonalna.

 

Sprawa dotycząca rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji w postępowaniu sądowadministracyjnym

Sprawa dotycząca nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji podatkowej organu pierwszej instancji jest przedmiotem odrębnego postępowania od tego, w którym organ podatkowy wymierzył/ustalił decyzją podatkową podatek.

Oznacza to, że podatnik ma prawo do zaskarżenia do sądu administracyjnego zarówno decyzję organu podatkowego drugiej instancji (ustalającą) wymierzającą podatek, jak i postanowienie organu podatkowego drugiej instancji o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności. W takiej sytuacji, przed sądem administracyjnym toczyć się będą dwa odrębne postępowania dotyczące dwóch odrębnych spraw.